محبوب ترین مقالات

تست سمعی

سخن امروز

در این قسمت برنامه های اجرا شده در رادیو قرآن و برخی سخنرانی های استاد را به شکل اتفاقی(Random) می توانید گوش کنید.

ادامه مطلب »
تست سمعی

تست سوم

این بخشیک متن نمونه برای شما تا بدانید چه میزان فضا دارید.یک متن نمونه برای شما تا بدانید چه میزان فضا دارید.یک متن نمونه برای

ادامه مطلب »
تست سمعی

تست دوم

نمونه برای شما تا بدانید چه میزان فضا دارید.یک متن نمونه برای شما تا بدانید چه میزان فضا دارید.یک متن نمونه برای شما تا بدانید

ادامه مطلب »

تاریخ قرآن

هدف: آشنایی با نزول، حفظ و کتابت و جمع آوری قرآن کریم

سرفصل درس:نام های قرآن، وحی و مباحث مربوط به آن، نزول قرآن و مباحث زیر مجموعه ی آن

تاریخ قرآن نام شاخه‌اى از علوم قرآن است که به سرگذشت قرآن از آغاز نزول تاکنون مى‌پردازد و در آن مسائلى مانند سیر نزول قرآن، حفظ و نگارش، گردآورى و تدوین، مصاحف نخستین، پدیدارى اختلاف قرائات، علامتگذاری هاى گوناگون در مصحف و ترجمه قرآن به زبانهاى مختلف سخن مى‌گوید.

• منابع مطالعه علمى تاریخ قرآن‏
جهت تحقیق و مطالعه تاریخ قرآن لازم است طبقه‏بندى منابع این دانش به شرح زیر مورد توجه قرار گیرد:
۱- منابع قرآنى، تفسیرى‏
در قرآن آیات فراوانى وجود دارد که بسیارى از مباحث تاریخ قرآن با توجه به آنها مورد بحث قرار مى‏گیرد. لذا از نخستین تاریخ قرآن‏نویسان- گرچه به صورت‏ غیر مستقیم- مفسران بوده‏اند. مفسران به دو شکل مسائل تاریخ قرآن را در تفاسیر خود مورد بحث قرار داده‏اند که عبارتند از:
۱- ۱٫ عده‏اى با نگارش مقدمه‏هاى علمى بر تفاسیر خود، مباحثى از تاریخ قرآن را مورد بحث و کنکاش قرار داده‏اند و بعضا موفق به بررسى‏هاى مفصّل در این موضوع شده‏اند. تفاسیر تبیان، مجمع البیان، الجامع لاحکام القرآن، روح الجنان و … و در عصر حاضر تفاسیر آلاء الرحمن و البیان از جمله این تفاسیرند. شاید بتوان گفت مفصل‏ترین مقدمه‏هایى که در این زمینه وجود دارد، یکى مقدمه تفسیر «المحرر الوجیز» متعلق به ابن عطیه اندلسى از مفسران قرن ششم هجرى و دیگرى مقدمه تفسیر «المبانى لنظم المعانى» از دانشمند کرّامى مذهب قرن پنجم یعنى احمد العاصمى‏ است. در عصر حاضر آرتور جفرى این دو مقدمه را مورد تصحیح و تحقیق قرار داده و به نام «مقدمتان فى علوم القرآن» به چاپ رساند. که البته وى موفق نشد به‏طور کامل به غلطگیرى متن بپردازد و اخیرا تصحیح مناسبترى از مقدمه تفسیر «المبانى لنظم المعانى» صورت پذیرفته است.
قابل ذکر است که متن «مقدمتان فى علوم القرآن» نیز در سالهاى اخیر مورد ترجمه و نقد قرار گرفته است. بالاخره ذکر این نکته یاد کردنى است که کتاب «الاتقان فى علوم القرآن» با تمام جامعیتى که دارد به اظهار مؤلف آن خود مقدمه تفسیر مفصلى بنام «مجمع البحرین و مطلع البدرین» بوده که البته تفسیر مذکور در دسترس نمى‏باشد.
۱- ۲٫ عده زیادى از مفسران- به‏طورى که اشاره شد- در ذیل آیات خاصى از قرآن‏ مباحثى از تاریخ قرآن را مورد بحث قرار داده‏اند. این آیات در قرآن از تنوع خاصى برخوردار است. به عنوان مثال آیاتى که حکایت از نزول قرآن- در قالب انزال یا تنزیل- مى‏کند، آیاتى که درباره وحى قرآن و عوامل آن- از جمله جبرئیل یا فرشتگان الهى- بحث مى‏کند، و آیاتى که از ابزارهاى نگارش در عهد نزول قرآن سخن به میان آورده، همگى به نوعى به بحث جمع قرآن اشاره دارد.

۲- منابع تاریخى، روایى‏
بخش دیگرى از منابع تاریخ قرآن، منابع تاریخى، روایى و حتى منابع سیره و رجال است. محدثان در جوامع حدیثى غالبا بخشى را تحت عنوان «کتاب القران» یا «کتاب فضائل القرآن» یا «کتاب فضل القرآن» گشوده و در آن مجموعه‏اى از روایات مرتبط با سرگذشت قرآن و دیگر موضوعات قرآنى را آورده‏اند که به عنوان مثال مى‏توان به بخشهاى قرآنى در کتابهاى صحیح بخارى، صحیح مسلم، الکافى کلینى، بحار الانوار، وسائل الشیعه‏ و … اشاره کرد، و اینها غیر از روایاتى است که به صورت متفرق در کتب و ابواب فرعى دیگر در این جوامع وجود دارد. بخشى دیگر از مسائل تاریخ قرآن را مى‏توان در کتابهاى سیره و رجال- به ویژه کتبى که به حیات و زندگانى صحابه پرداخته‏اند- جستجو کرد. از این کتابها «سیره ابن هشام»، «طبقات ابن سعد»، «تاریخ طبرى»، «الاصابه فى تمییز الصحابه» و «اسد الغابه فى معرفه الصحابه» در اولویت قرار دارند. به عنوان مثال روایات نخستین نزول وحى را مى‏توان در کتابهاى «طبقات ابن سعد» و «تاریخ طبرى» مورد مطالعه قرار داد. نیز به طورى که در سیره ابن هشام آمده است، رسول خدا صلّى اللّه علیه و اله و سلّم قبل از هجرت به مدینه، مصعب بن عمیر را براى تعلیم قرآن به مدینه فرستاد، مصعب در این شهر به تعلیم قرآن و آموزش احکام پرداخته و از این جهت اهل مدینه به او «مقرى» مى‏گفتند. ابن اثیر در شرح حال ابى بن کعب نوشته است:
«اوّل من کتب الوحى لرسول الله مقدمه المدینه ابىّ بن کعب الانصارى».
به همین ترتیب ذهبى در ترجمه زید بن ثابت نقل کرده است که او در بدو هجرت رسول خدا صلّى اللّه علیه و اله و سلّم هفده سوره را که از معلمان اعزامى قرآن به مدینه آموخته بود، در محضر رسول خدا صلّى اللّه علیه و اله و سلّم تلاوت کرد، تحلیل این اخبار نشانگر بحث‏هاى مهمى در حوزه تاریخ قرآن است این همه در حالی است که اولین ایمان آورنده به پیامبر(صلی الله علیه وآله) و اولین شاهدو کاتب وحی، امام علی(علیه السلام) است.

کارکلاسی نخست: آیا به غیر از پیامبران، امامان یا سایر اولیای الاهی می توانند با فرشتگان در ارتباط باشند؟
—
کارکلاسی دوم:روایت منقول از اهل تسنن پیرامون آغاز نزول وحی را بررسی و نقد کنید.

کار کلاسی سوم: بررسی انواع روح در قرآن

کارکلاسی چهارم: رد تنافی عصمت امام با اختیار