چکیده:
در منابع اهل تسنن، روایاتی موجود است که نشان از اعتقاد اینان به مسئلهی آمرزش گناهان و فرصت طلایی «استئناف» و “از سرگیری اعمال” است و پیامد آن، عزیمت و ارادهی انسان به سوی تجدید حیات و احیای زندگی است.
هدف این پژوهش، بررسی مسئلهی آمرزش گناهان و گونه شناسی روایات آن با محوریت تعبیر «استانف العمل» در منابع اهل تسنن است که به روش توصیفی- تحلیل با رویکرد روایی است و گردآوری اطلاعات در آن به شیوهی کتابخانهای و نرم افزاری میباشد. این گونه شناسی بر اساس نقل روایاتی است که صریحا عبارت «استانف العمل» در آنها به کار رفته است و یا با ذکر الفاظ مشابهی نظیر (غفرالله، یمحواالله، کما ولدته امه و…) در راستای بیان مغفرت و آمرزش الهی است. اکثر روایات “از سرگیری اعمال” در ۲ حوزهی عبادات و اخلاقیات تبیین شده است: (زیارت خانهی کعبه – نماز – روزهی ماه رجب – ایمان به اسلام – صبر بر بیمار ی- عیادت مریض – قرض به نیازمندان و…) از جملهی این مصادیق است. نیز، تعداد معدودی از روایات در حوزهی محبت و مودت به رسالت و خاندان پیامبر یافت شد.
نهایتا روشن شد که رویکرد اهل تسنن به مسئلهی آمرزش گناهان و “از سرگیری اعمال” ، علی رغم ضعف سندی و محتوایی بخشی از این احادیث، از سوی محدثین این مکتب فقهی، امری قابل قبول و مورد پذیرش میباشد و این مسئله به استناد تعدد مصادیق بیان شده، قابل انکار نبوده و در نقطه ی مقابل، شیعه را به جهت نقل روایاتی این چنین، از اتهام به اباحه گری و شرک، تنزیه و مبرا میکند.
ضمنا بررسیها حاکی از موضع سرسخت گیرانه و متعصبانهی برخی از علمای حدیث اهل تسنن در حوزهی محبت و مودت به خاندان پیامبر است؛ بنابراین، این مسئله، به عنوان نقطهی اساسی آمرزش و غفران الهی و در کنار دو حوزهی دیگر، مورد غفلت واقع شده است.
کلمات کلیدی: حدیث اهل تسنن، «استانف العمل»، مغفرت، عبادت، اخلاق